Bruggen slaan en het respecteren van de democratie en de Grondwet als een goed voornemen voor 2015 om de snelle val van het kabinet te voorkomen.
Uitruilmodel
Mark Rutte en Diederik Samsom sloten samen een regeerakkoord. Twee afspraken uit dat akkoord betreffen de inperking van vrije artsenkeuze en de normering van topinkomens in de (semi)publieke sector. In de afgelopen weken werd door de VVD en PvdA zoveel geklungeld met deze afspraken, waardoor de val van het kabinet heel dichtbij kwam. En het gevaar is nog steeds niet geweken vanwege de uitvoering van de Wet normering topinkomens.
Tijdens de onderhandelingen over het regeerakkoord werden de verkiezingsprogramma’s en de kernwaarden van beide partijen ter zijde gelegd. Nee, men ging anders te werk. Wouter Bos tekende op een vel papier een uitruilmodel. Jonge ambitieuze mannen die elkaar veel gunden; inkomensafhankelijke zorgpremie, verdere bezuiniging op ontwikkelingshulp, verdere normering van topinkomens, strafbaarstelling van illegaal verblijf, marktwerking in de zorg enzovoort. Er werd veel uitgeruild.
In het PvdA verkiezingsprogramma staat dat er een einde komt aan de marktwerking in de zorg en dat mensen zelf meer te zeggen krijgen over de zorg. Volgens de afspraak die Samsom met Rutte maakte over de vrije artsenkeuze kunnen alleen de mensen, die de dure restitutiepolis kunnen betalen, zelf een specialist kiezen. Heb je niet veel geld om die dure polis te betalen, dan bepaalt de zorgverzekeraar in welk ziekenhuis je terechtkomt.
Democratie
Voor de inperking van de vrije artsenkeuze moest artikel 13 Zorgverzekeringswet worden gewijzigd. Artikel 81 Grondwet bepaalt dat de vaststelling van wetten geschiedt door de regering en de Staten-Generaal gezamenlijk. Doordat de Eerste Kamer het gewijzigde artikel 13 verwierp, is de vrije artsenkeuze grondwettelijk gezien van de baan. Het kabinet toverde echter een oplossing in de vorm van een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB).
Voor het maken van een AMvB is een wettelijke basis vereist. Maar die basis ontbreekt nu artikel 13 Zorgverzekeringswet is verwerpen. Het kabinet komt met een aangepast voorstel. Mocht dat voorstel worden verworpen, regelt het kabinet de inperking van vrije artsenkeuze alsnog via een AMvB. Alsof het vereiste van de wettelijke basis dan niet meer ertoe doet.
In het Beginselmanifest van de PvdA wordt de democratie als één van de kernwaarden van de sociaaldemocratie genoemd. In 1848 vestigde liberaal Thorbecke de parlementaire democratie in ons land. Door weer over een AMvB te beginnen diskwalificeren de VVD en PvdA de fundamenten van de parlementaire democratie en van de Grondwet. Laat Samsom zich gaan verdiepen in het Beginselmanifest van PvdA en Rutte in de verworvenheden van Thorbecke.
Eenheid
Het wetsvoorstel over de normering van topinkomens in de (semi)publieke sector werd wel aangenomen. Maar nu weigeren de VVD ministers Schippers en Blok die wet tijdig uit te voeren. Zij doen alsof zij het allemaal niet zagen aankomen. Iedere vrijdag zitten de ministers bij elkaar tijdens de Ministerraad. En elke donderdagavond zitten de ministers met elkaar te overleggen tijdens het zogenaamde bewindspersonenoverleg.
De VVD ministers moesten toch weten dat minister Plasterk druk bezig was met die wet. Waar praten de ministers tijdens al die overleggen met elkaar? Artikel 45 Grondwet bepaalt dat het kabinet met één mond dient te spreken, zodat de eenheid van het kabinetsbeleid wordt bevorderd. Volgens de handelwijze van het kabinet is deze eenheid echter ver te zoeken.
Toen de senatoren van PvdA tegen de inperking van vrije artsenkeuze stemden, zei premier Rutte dat de gemaakte afspraken moeten worden nagekomen. De PvdA had niet geleverd en moest met een oplossing komen. Bij de stemming over de Wet normering topinkomens stemden alle VVD senatoren tegen. Ook dit is een afspraak uit het regeerakkoord. Maar de premier zweeg.
Bruggen slaan
Een belangrijk staatsrechtelijke regel is dat het kabinet moet kunnen rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal. De drie constructieve oppositiepartijen stellen zich inmiddels afstandelijk op tegenover het kabinet. En de voorzitter van de Eerste Kamer liet weten grote bezwaren te hebben tegen de onzuivere oplossing via de AMvB bij de vrije artsenkeuze.
Bruggen slaan in de samenleving is het kabinet niet echt gelukt. Wellicht lukt het ze om bruggen te slaan binnen het kabinet zelf voor het bevorderen van eenheid en harmonie; met respect voor de democratische en grondwettelijke spelregels. Dat is ook hard nodig na alles wat er in de afgelopen weken is gebeurd om zo de snelle val van het kabinet te voorkomen.
