Ruim negen jaar woont dit gezin in ons land. Maandag aanstaande 14 augustus zullen de moeder en haar twee kinderen (Howick (12 jaar) en Lily (11 jaar) worden uitgezet naar Armenië. Howick en Lily kennen Armenië niet, ze zijn nooit in dat land geweest, spreken de taal niet, en zij hebben geen familie in Armenië. De kinderen zijn bovendien in Rusland geboren.
Tevens zou er twijfel bestaan over de juistheid van de documenten waarmee het gezin zal worden uitgezet naar Armenië. Om die reden is de rechter verzocht om de uitzetting tegen te houden om nader onderzoek in te stellen naar de documenten. Defence for Children, die geruime tijd betrokken is bij dit gezien, heeft dat verzoek ondersteund.
Thuisgevoel
Lily was anderhalf jaar en Howick bijna drie toen het gezin naar Nederland kwam. De kinderen zijn in Nederland opgegroeid. Ze gaan naar school, hebben hier veel Nederlandse vriendjes en vriendinnetjes en voelen zich thuis in ons land. Ze zijn wat dat betreft niet anders dan hun Nederlandse klasgenoten en vrienden. Howick zou na de zomervakantie naar de middelbare school gaan en Lili naar groep acht van basisschool ’t Anker in Amersfoort.
Daarnaast zijn Howick en Lily met hun moeder jaren lid van de PKN gemeente Sint Joriskerk in Amersfoort, waar zij via de wekelijkse kerkdiensten en de jeugdclubs ook een sterk sociaal netwerk hebben opgebouwd. Nederland is in al die jaren hun thuisland geworden. Zij zijn door en door geworteld in ons land. Lily en Howick horen bij ons.
Afgelopen vrijdag bood de Basisschool ’t Anker in Amersfoort een petitie aan D66-leider Alexander Pechtold als één van de onderhandelaars in de kabinetsformatie. Een bus met onder meer de klasgenoten van LiLy en Howick vertrok vrijdag vanaf het schoolplein naar Den Haag. De klasgenoten vinden het oneerlijk dat Lily en Howick na zoveel jaren Nederland worden uitgezet. Lily zegt:
“Ik ben al heel lang in Nederland. Ik was nog maar een baby toen ik hier kwam. Ze zeggen dat we terug moeten. Maar ik zou niet weten wat ik daar moet. Ik denk dat ik dan heel veel ga missen, zoals vrienden en mijn school.”
Gezinsdetentie
De moeder werd deze week gedwongen meegenomen naar de gezinsdetentie in Zeist voor uitzetting. Op dat moment verbleven de kinderen op een logeeradres. Om die reden konden de kinderen uit handen van de politie blijven. De moeder weigert te vertellen waar haar kinderen zitten, omdat zij niet wil dat ook haar kinderen worden opgesloten in de gezinsdetentie.
Op mijn achttiende verbleef ik zelf een tijdje op een geheim adres in een klein dorp in Friesland uit angst om opgepakt te worden door de politie om te worden uitgezet naar Iran. Mijn asielaanvraag werd toen afgewezen. Ik heb toen zelf die angstige momenten ervaren.
Als de moeder niet vertelt waar de kinderen verblijven, betekent dit dat zij maandag alleen, dus gescheiden van haar kinderen, wordt uitgezet naar Armenië. En als zij de verblijfplaats van Lily en Howick prijsgeeft, dan zullen haar kinderen door de politie naar de gezinsdetentie worden overgebracht om het hele gezin maandag aanstaande uit te zetten.
Elke moeder kan zich dit duivelse dilemma voorstellen. Maar ook voor de kinderen is het een hele pijnlijke emotionele gebeurtenis. Vanuit de emotionele band met en afhankelijkheid van hun moeder gezien, willen zij graag bij de moeder zijn. Het betekent dus samen met de moeder in de gezinsdetentie om uitgezet te worden naar het land dat zij helemaal niet kennen.
Meewerkcriterium
Het grote probleem in deze zaak, net als bij veel andere gewortelde kinderen, is het zgn. ‘meewerkcriterium‘. In de praktijk betekent dit dat de IND beoordeelt of een gezin voldoende heeft meegewerkt aan terugkeer naar het herkomstland. Ook al werken de ouders actief mee aan de uitzetting kan de IND in feite steeds zeggen dat het niet genoeg is. Dit komt omdat het niet duidelijk is wat er precies van gezinnen gevraagd wordt, welke inspanningen de overheid zelf moet plegen, en omdat het onduidelijk is wanneer sprake is van ‘voldoende medewerking‘ door een gezin.
Zolang het gezin niet is uitgezet, kan de IND eigenlijk blijven roepen dat het gezin niet voldoende heeft meegewerkt aan de uitzetting. Hierdoor wordt aan kinderen geen verblijfsvergunning verleend op grond van het kinderpardon. Dit geldt ook voor deze alleenstaande moeder en haar twee kinderen die al ruim negen jaar in Nederland wonen, en die door en door geworteld zijn in ons land.
Daarnaast mag soms het ene kind blijven, terwijl het andere kind in dezelfde situatie wordt uitgezet. Er
moet een oplossing komen voor Lily en Howich, en voor andere gewortelde kinderen; en wel consistent en zonder willekeur. Een oplossing die recht doet aan de belangen en rechten van kinderen in lijn met het Kinderrechtenverdrag.
Uit cijfers blijkt dat 96 procent van aanvragen van gezinnen voor een verblijfsvergunning op grond van de permanente regeling kinderpardon werd afgewezen; en wel met als belangrijkste reden de tegenwerping van het meewerkcriterium.
Verantwoordelijkheidsgevoel
We kunnen eindeloos discussiëren over de vraag of de schuld bij de moeder ligt dat het gezin nog in Nederland is, of over de vraag in hoeverre de overheid in al die jaren steken heeft laten vallen waardoor de uitzetting is vertraagd. De vraag zou echter moeten zijn hoe we meer aandacht krijgen voor de zeer kwetsbare positie van Lily en Howick, en voor andere gewortelde kinderen, en voor hun rechten en belangen. Dit raakt aan onze menselijke en morele plicht.
Het gaat hier om een alleenstaande moeder met twee kinderen van 11 en 12 jaar; een gezin dat lange tijd in onzekerheid verkeert over hun toekomst. Een moeder en twee kinderen die steeds weer angst voelen; angst om opgepakt te worden om te worden opgesloten in de grensdetentie met het oog op uitzetting.
Deze nachtmerrie is nu werkelijkheid geworden voor dit gezin; de moeder zit vast in de gezinsdetentie in Zeist, en de kinderen houden zich schuil op een geheim adres om zo uit handen van de politie te blijven.
Twee kinderen die in een heel kwetsbare positie verkeren, die ernstige risico’s lopen op problemen in hun sociale, emotionele en cognitieve ontwikkeling. Rechten van kinderen houden plichten in voor volwassenen, die ervoor moeten zorgen dat kinderen in veiligheid en geborgenheid opgroeien. Daar gaat het om.
Levensvreugde
Deze blog vraagt om een humane oplossing voor dit gezin; een oplossing die getuigt van menselijkheid, rechtvaardigheid en beschaving. Dit betekent dat kinderen voor regels gaan.
Na jarenlange onzekerheid, angst en wanhoop hebben Lily en Howick onze steun nu heel hard nodig. De komende uren zijn bepalend voor hun toekomst.
De oplossing ligt nu in handen van de staatssecretaris Klaas Dijkhoff. Als hij niet met de hand over zijn hart strijkt door gebruik te maken van zijn discretionaire bevoegdheid, dan is het afgelopen met levensvreugde van dit gezin.